Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Szczecinie i Miejska Biblioteka Publiczna w Sławnie zapraszają na otwarcie wystawy "Z Archiwum X (Departamentu)". Zdarzenie odbędzie się 11 maja 2009 r. o godz. 11.00 w siedzibie sławieńskiej biblioteki (ul. Rapackiego 16a). Wystawa będzie udostępniona do zwiedzania w godzinach otwarcia biblioteki od 11 do 29 maja 2009 r.
Wystawa prezentuje historię powstania i działalności X Departamentu MBP. Jednostka ta, utworzona w październiku 1948 r.
(formalnie od lutego 1949 r.), działała najpierw jako grupa specjalna, od marca 1950 r. - jako Biuro Specjalne, a od grudnia 1951 r. - jako departament. Otrzymała zadanie "oczyszczenia" szeregów Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej z agentów, prowokatorów oraz członków zdefiniowanego niedawno tzw. odchylenia prawicowo-nacjonalistycznego. Funkcjonariusze X Departamentu: Różański, Fejgin, Światło, Piasecki, Michalak, Dusza i inni dopuścili się szczególnych, nawet jak na "zwyczaje" panujące w MBP, okrucieństw, zarówno w X Pawilonie w więzieniu na Rakowieckiej, jak i we własnym, pozostającym poza jakimikolwiek strukturami, tajnym więzieniu w Miedzeszynie (tzw. willa "Spacer"). Przez pryzmat spraw, jakimi się X Departament zajmował wystawa pokazuje zarówno "korzenie" zbrodniczej idei, z której "wyrósł" - procesy moskiewskie lat 30., a następnie pokazowe "spektakle" na Węgrzech, w Czechosłowacji, Rumunii, Bułgarii - jak i pewne aspekty dziejów formacji komunistycznej w Polsce. Jej agenturalne powiązania w wywiadem sowieckim (poprzez osoby Włodzimierza Lechowicza i Alfreda Jaroszewicza), problem demoralizacji i okrucieństw partyzantów GL-AL (poprzez sprawę Grzegorza Korczyńskiego), a także kwestię zwalczania podziemia niepodległościowego lat wojny (poprzez historię Bogusława Hrynkiewicza) Ukazuje wreszcie instrumentalny stosunek władz partyjnych do zbrodni już popełnionych i właśnie popełnianych, dowolnie sankcjonowanych lub potępianych, w zależności od doraźnych celów politycznych. |